Żołądek – kluczowy narząd nie tylko dla trawienia

Żołądek – kluczowy narząd nie tylko dla trawienia

Choć często traktujemy żołądek jako zwykły „worek” na jedzenie, ten narząd pełni znacznie bardziej złożone funkcje i wpływa na wiele innych układów w naszym ciele. Dysfunkcje żołądka nie muszą objawiać się wyłącznie bólem brzucha – mogą wywoływać dolegliwości w plecach, barku, a nawet wpływać na naszą postawę, oddech i emocje. W tym artykule przyjrzymy się jego anatomii, funkcjom, powiązaniom z układem nerwowym i mięśniowo-szkieletowym, a także metodom terapeutycznym i domowym sposobom wspomagającym jego pracę.

Budowa i lokalizacja żołądka

Anatomicznie żołądek przypomina zakrzywioną rurę. Składa się z czterech głównych części:

• Wpust – miejsce połączenia z przełykiem
• Dno żołądka – zbiera się w nim powietrze
• Trzon – największa część narządu
• Odźwiernik – przekazuje papkę pokarmową do dwunastnicy
  
  

Jego ściany zbudowane są z trzech warstw mięśni, co umożliwia intensywne mieszanie, rozdrabnianie i przesuwanie pokarmu. Żołądek jest zawieszony w jamie brzusznej za pomocą licznych więzadeł i otoczony przez takie narządy jak wątroba, trzustka, przepona, śledziona czy okrężnica.

Funkcje żołądka – więcej niż trawienie

Oprócz przechowywania jedzenia, żołądek:

• wydziela kwas solny i enzymy trawienne (np. pepsynę),
• rozpoczyna trawienie białek i tłuszczów,
• produkuje czynnik wewnętrzny potrzebny do wchłaniania witaminy B12,
• chroni przed drobnoustrojami dzięki kwaśnemu pH,
• odpowiada za tworzenie tzw. papki pokarmowej i jej stopniowe przesuwanie do jelit.
  
  

Unerwienie i segmentalne powiązania

Żołądek unerwiany jest przez:

• układ przywspółczulny – głównie nerw błędny (pochodzący z czaszki),
• układ współczulny – segmenty rdzeniowe Th5–Th9.
  
  

Takie unerwienie oznacza, że dysfunkcja żołądka może wywoływać napięcia, ból i zmiany w innych strukturach unerwianych przez te same segmenty, np. mięśniach, skórze czy stawach. Może to prowadzić do tzw. bólu przeniesionego – np. pod łopatkę lub w okolice lewego barku, mimo że pierwotnym problemem jest żołądek.

Jak żołądek wpływa na inne części ciała?

Dysfunkcja żołądka może przejawiać się nie tylko bólem brzucha, ale także:

• napięciem w środkowym odcinku kręgosłupa piersiowego (zwłaszcza po lewej stronie),
• ograniczeniem ruchomości barku,
• zmianami w postawie i oddychaniu,
• uczuciem ścisku lub bólu w klatce piersiowej,
• zaburzeniami emocjonalnymi (np. napięcie, lęk, uczucie „ściśnięcia” żołądka).
  
  

Mechanizmem odpowiedzialnym za te objawy są odruchy wiscerosomatyczne – czyli wpływ narządu wewnętrznego na inne okolice ciała, np. mięśnie i stawy. Występuje również konwergencja informacji w rdzeniu kręgowym, co może prowadzić do błędnej lokalizacji źródła bólu przez mózg.

Typologie żołądka – nie każdy działa tak samo

W osteopatii wyróżnia się trzy typy żołądka:

• Normotoniczny – prawidłowo funkcjonujący
• Hipertoniczny – zbyt napięty, trawi zbyt szybko, co może prowadzić do biegunek i niestrawionych resztek
• Hipotoniczny – rozciągnięty i leniwy, trawi wolno, mogą pojawiać się zaparcia i procesy gnilne
  
  

Problemy i objawy związane z żołądkiem

Najczęstsze problemy to:

• zgaga, refluks, uczucie ciężkości po jedzeniu,
• bóle brzucha w okolicy podżebrowej,
• napięcie w klatce piersiowej i przeponie,
• nieprzyjemny zapach z ust
• bóle barku, łopatki lub odcinka piersiowego kręgosłupa.
  
  

Jak osteopatia może pomóc?

Osteopatia wykorzystuje wiedzę o segmentalnym unerwieniu i odruchach do poszukiwania rzeczywistej przyczyny problemu, nie tylko jego objawu. Terapia może obejmować:

• pracę manualną z żołądkiem, jego więzadłami i sąsiednimi narządami,
• mobilizację przepony i odcinka piersiowego kręgosłupa,
• poprawę przepływu żylnego i odpływu limfatycznego,
• techniki wisceralne przy ptozie (opadnięciu) żołądka, refluksie czy przepuklinie rozworu przełykowego.
  
  

Domowe sposoby wspierające pracę żołądka

Oto kilka prostych sposobów, które możesz zastosować samodzielnie:

• Nie jedz w pośpiechu – dokładne przeżuwanie pokarmu odciąża żołądek,
• Nie przejadaj się – przejadanie spowolnienia motorykę żołądka,
• Ostatni posiłek 3-4h przed snem –  pozwala to organizmowi strawić pokarm, poprawia sen i ułatwia utrzymanie prawidłowej masy ciała,
• Unikaj nadużywania leków zobojętniających kwas – chyba że są wskazania medyczne,
• Utrzymuj aktywność fizyczną i dbaj o postawę – poprawia to ruchomość przepony i narządów jamy brzusznej,
• Techniki oddechowe i relaksacyjne – stres wpływa bezpośrednio na funkcjonowanie żołądka,
• Ciepłe okłady na nadbrzusze – mogą łagodzić napięcia i poprawić ukrwienie,
• Herbaty ziołowe – mięta, rumianek czy melisa wspomagają trawienie.
  
  

Podsumowanie

Żołądek to narząd niezwykle złożony i silnie zintegrowany z całym ciałem – od kręgosłupa, przez przeponę, aż po układ nerwowy i emocjonalny. Jego dysfunkcje mogą manifestować się w miejscach pozornie niezwiązanych z trawieniem. Właśnie dlatego podejście osteopatyczne – przyczynowe, a nie objawowe – może przynieść długofalową ulgę. Dbając o dietę, redukując stres i wspierając żołądek prostymi domowymi metodami, możemy znacząco poprawić nasze zdrowie i samopoczucie.

mgr Rafał Stasiński
Fizjoterapeuta, Osteopata
Osteopatycznie – Osteopatia Kraków

FAQ