Staw barkowy – mistrz ruchu, ofiara przeciążeń

Staw barkowy – mistrz ruchu, ofiara przeciążeń

Staw barkowy, a dokładniej kompleks barkowy, to najbardziej ruchomy, ale jednocześnie jeden z najmniej stabilnych obszarów w ludzkim ciele. To właśnie dzięki jego budowie możemy wykonywać niezwykle precyzyjne i złożone ruchy rękami we wszystkich kierunkach – od sięgania po coś nad głową, przez rzuty, aż po drobne i precyzyjne ruchy. Niestety, ta ogromna mobilność często idzie w parze z większą podatnością na przeciążenia, urazy i przewlekły ból.

Emocje a barki? To się łączy

Nie bez powodu mówi się, że „dźwigamy coś na swoich barkach”. Przewlekły stres, napięcie emocjonalne i nieprzepracowane traumy często manifestują się napięciem w obręczy barkowej. U wielu pacjentów uczucie ciężarności, usztywnienia czy „zamykania się” w barkach ma podłoże emocjonalne.

Budowa kompleksu barkowego – nie tylko jeden staw

Kompleks barkowy to nie jeden, lecz aż cztery stawy, które razem umożliwiają pełny zakres ruchu kończyny górnej:

• Staw ramienny – główny staw między głową kości ramiennej a panewką łopatki. To tutaj dochodzi do największego zakresu ruchów,
• Staw barkowo-obojczykowy – łączy łopatkę z obojczykiem i przenosi siły z kończyny górnej na tułów,
• Staw mostkowo-obojczykowy – jedyne kostne połączenie kończyny górnej z tułowiem,
• Staw łopatkowo-żebrowy – choć nie jest stawem anatomicznym, jego płynna praca (czyli ślizg łopatki po tylnej ścianie żeber) ma ogromne znaczenie dla funkcjonowania barku

W obrębie kompleksu barkowego ogromną rolę odgrywa stożek rotatorów – grupa czterech mięśni, których zadaniem jest stabilizacja głowy kości ramiennej w panewce łopatki oraz wykonywanie ruchów całej obręczy barkowej.

Mięśnie stożka rotatorów:

• Mięsień nadgrzebieniowy (m. supraspinatus) – odpowiada głównie za odwodzenie ramienia i stabilizację głowy kości ramiennej; często jako pierwszy ulega uszkodzeniu.
• Mięsień podgrzebieniowy (m. infraspinatus) – rotuje ramię na zewnątrz.
• Mięsień obły mniejszy (m. teres minor) – wspomaga rotację zewnętrzną i stabilizację stawu.
• Mięsień podłopatkowy (m. subscapularis) – rotuje ramię do wewnątrz i stabilizuje głowę kości ramiennej od przodu.

Dodatkowo, do grupy mięśni zaangażowanych w funkcjonowanie stawu barkowego zalicza się również mięsień obły większy, który mimo że nie wchodzi w skład stożka rotatorów odgrywa istotną rolę w przywiedzeniu i rotacji wewnętrznej ramienia.

Inne ważne struktury wpływające na funkcjonowanie kompleksu barkowego to: mięsień dwugłowy i trójgłowy ramienia, m. naramienny, m. kruczo-ramienny, m. piersiowe mniejszy i większy, m. najszerszy grzbietu, m. łopatkowo-gnykowy, m. dźwigacz łopatki oraz m. równoległoboczne.

To bardzo złożona grupa struktur, które jedynie przy odpowiedniej biomechanice i balansie mięśniowym mogą stworzyć optymalne warunki do zdrowej pracy całej kończyny górnej.

Dlaczego staw barkowy boli?

Ból barku najczęściej wynika z przeciążeń, mikrourazów lub zaburzeń w mechanice całej obręczy barkowej. Nieprawidłowa postawa, praca przy biurku, treningi siłowe bez odpowiedniej techniki, a nawet ograniczenia w obrębie żeber czy przepony – wszystko to może prowokować dolegliwości.

Co ważne, ból barku nie zawsze oznacza, że przyczyna znajduje się lokalnie. Może być on przeniesiony z szyi, klatki piersiowej, a nawet z narządów wewnętrznych – wątroby czy żołądka.

Najczęstsze problemy w obrębie barku:

• zespół ciasnoty podbarkowej,
• zapalenie kaletki podbarkowej,
• uszkodzenia stożka rotatorów,
• niestabilność stawu ramiennego,
• uszkodzenie obrąbka stawowego,
• zmiany w stawie barkowo-obojczykowym i mostkowo-obojczykowym,
• „zamrożony bark”,
• bóle przeniesione z kręgosłupa szyjnego lub narządów wewnętrznych,
• nadmierna protrakcja barków.

Osteopatyczne podejście

W osteopatii bark to nie tylko staw, ale część większej całości. Osteopata nie tylko ocenia zakres ruchu barku, ale bada również pracę łopatki, klatki piersiowej, szyi, przepony, siłę mięśni, postawę ciała i historię urazów pacjenta. Wykonuje także badanie jamy brzusznej i czaszki – bo problemy odległe mogą wpływać na mechanikę barku.

Jak wygląda leczenie?

W zależności od problemu, terapia osteopatyczna może obejmować:

• mobilizacje i techniki manualne stawu ramiennego,
• pracę z łopatką, obojczykiem i klatką piersiową,
• techniki wisceralne (na narządach wewnętrznych),
• rozluźnianie mięśniowo-powięziowe,
• techniki czaszkowo-krzyżowe,
• zalecenia do pracy w domu

Podsumowanie

Staw barkowy to cud inżynierii biologicznej – jego precyzja i zakres ruchu są imponujące, ale wymagają harmonijnej współpracy wielu struktur. Ból barku nie zawsze oznacza problem lokalny – może być skutkiem zaburzeń postawy, przeciążeń, napięć emocjonalnych czy dysfunkcji narządów wewnętrznych. Dlatego tak ważne jest kompleksowe podejście do diagnostyki i leczenia. Osteopata szuka przyczyny, a nie tylko łagodzi objawy. Tylko taka praca daje realną i trwałą poprawę zdrowia.

mgr Rafał Stasiński
Fizjoterapeuta, Osteopata
Osteopatycznie – Osteopatia Kraków

Pytania i odpowiedzi